Nhạc kịch "CON DƠI"

Die Fledermaus (tiếng Việt: Con dơi) là vở operetta nổi tiếng nhất của nhà soạn nhạc người Áo Johann Strauss II. Ông viết tác phẩm này vào năm 1874.

 Nguồn gốc Die Fledermaus là một vở hài của nhà viết kịch người Đức Julius Roderich Benedix (1811-1873) tên là Das Gefängnis (Nhà tù). Một nguồn khác là một vở kịch tạp kỹ Pháp, Le Réveillon của Henri Meilhac và Ludovic Halevy. Vở này được dịch đầu tiên bởi Karl Haffner và là một vở kịch không có nhạc được ra mắt tại Vienna.
Die Fledermaus được công diễn vào ngày 5/4/1874 tại Theater an der Wien (Nhà hát Viên) ở Vienna và là một tiết mục thường xuyên của nhà hát kể từ đó. Nó đã ra mắt New York dưới sự chỉ huy của Rudolf Bial tại Nhà hát Stadt ngày 21/11/1874. Buổi diễn ra mắt ở Đức đã diễn ra tại Gärtnerplatztheater, Munich vào năm 1875. Die Fledermaus được hát bằng tiếng Anh tại Nhà hát Alhambra London vào ngày 18/12/1876 với bản dịch do Hamilton Clarke thực hiện. Phiên bản London không diễn ở Đức cho đến năm 1895. Theo chuyên viên lưu trữ của Royal Opera House, Covent Garden, "Hai mươi năm sau khi operetta lyric ra mắt ở Vienna, Mahler đã nâng cao chất lượng nghệ thuật công trình của Strauss bằng cách diễn nó tại Nhà hát lớn Hamburg, các nhà hát hàng đầu ở châu Âu, đặc biệt là Vienna và Munich… 

Màn 1:

Căn hộ của Eisenstein. Gabriel von Eisenstein đã bị kết án tám ngày tù vì xúc phạm một viên chức, một phần do sự bất lực của luật sư của ông, tiến sĩ mù. Adele, người giúp việc của Eisenstein, nhận được một lá thư từ cô em gái trong đội múa. Thư mời cô đến tiệc khiêu vũ của Hoàng tử Orlofsky. Cô giả vờ bức thư nói rằng dì của cô ốm rất nặng và xin cầu vắng mặt. Falke, người bạn của Eisenstein, đến để mời anh đến tiệc khiêu vũ (Duet: "Đi với tôi đến souper"). Eisenstein tạm biệt Adele và vợ Rosalinde, giả vờ ông sẽ vào tù (Terzett: "Ôi trời ơi, ôi, làm thế nào, tôi xin lỗi") nhưng thực sự vẫn có ý định trì hoãn vào tù một ngày để khiêu vũ. Sau khi Eisenstein ở lại, người yêu cũ của Rosalinde, giáo viên thanh nhạc Alfred tới tìm gặp nàng ("Dove đã trốn thoát"). Frank – Thống đốc nhà tù đến để triệu tập Eisenstein vào tù và tìm thấy Alfred thay thế. Để không phải thảo luận với Rosalinde, Alfred giả vờ là Eisenstein và đi cùng với Frank.

Màn 2:

Ngôi nhà mùa hè ở Villa Orlovsky. Thì ra, Falke với sự cho phép của Hoàng tử Orlofsky đã tìm được cách trả thù Eisenstein. Mùa đông trước đó, Eisenstein đã bỏ rơi Falke say rượu mặc bộ áo cánh dơi (từ đó có tiêu đề của vở opera ) ở trung tâm của thị trấn để rồi chế giễu Falke vào ngày hôm sau. Falke đã mời Frank, Adele, và Rosalinde đến dự tiệc khiêu vũ. Rosalinde giả vờ là một bá tước Hungary, Eisenstein đến bằng tên "Marquis Renard", Frank là "Chevalier thất vọng". Adele giả vờ là một nữ diễn viên. Buổi khiêu vũ đang diễn ra và Hoàng tử đang đón khách của mình ("Tôi thích mời bạn bè của tôi"). Eisenstein được giới thiệu với Adele, nhưng Eisenstein không phát hiện ra do cô ấy đóng quá đạt. Sau đó, Falke giới thiệu Rosalinde cải trang cho Eisenstein và Eisenstein cũng không phát hiện.

Màn 3:

Trong văn phòng của Thống đốc Frank, sáng hôm sau, mọi người đều thấy mình đang ở trong tù. Adele đến để có được sự hỗ trợ của Chevalier thất vọng trong khi Alfred muốn được ra khỏi tù. Thấy thái độ của Eisenstein tối hôm trước, Rosalinde bắt đầu muốn ly dị. Frank thì vẫn còn say. Cai ngục Frosch cách ly Adele và em gái Ida của cô. Hỗn loạn lên đến đỉnh điểm khi Falke xuất hiện và tuyên bố toàn bộ việc này là để trả thù cho "Die Fledermaus". Công việc còn lại là sắp xếp các quan hệ một cách hữu nghị (Eisenstein đổ lỗi cho ảnh hưởng của rượu, Frank tình nguyện hỗ trợ sự nghiệp nghệ thuật của Adele…). Nhưng, Eisenstein bắt buộc phải ngồi tù đủ ngày.

Tác phẩm này thực sự là đỉnh cao trong sự nghiệp sáng tác operetta của nhà soạn nhạc người Áo. Khác với người đồng nghiệp Jacques Offenbach, người đem hơi thở bình dân cho các vở operetta của mình, Johann Strauss II đã đem sự uyển chuyển của những khúc waltz vốn là sở trường của ông nói riêng và triều đại waltz Strauss nổi tiếng nói chung. Chúng ta có thể thấy rõ nhất điều đó ở phần overture, tức khúc dạo đầu, của tác phẩm. Hiển hiện rõ ràng các khúc waltz, lúc vui vẻ, tươi mới, lúc suy tư trầm lắng. Phần giữa của overture vừa gợi lại chủ đề đã có ở phần ban đầu, vừa tạo ra một chủ đề khác cho phần cuối. Với tác phẩm này, cùng với Franz von Suppé, Johann Strauss II đã giúp cho nước Áo tiếp nhận một thể loại nhạc kịch hoàn toàn mới vào lúc ấy, một thể loại mới chỉ xuất hiện vào thế kỷ XIX, chậm hơn opera những 3 thế kỷ, và có xuất phát điểm là nước Pháp.

PHÒNG VÉ HBSO: TẦNG HẦM NHÀ HÁT THÀNH PHỐ, SỐ 7 CÔNG TRƯỜNG LAM SƠN, Q.1, TP HCM.
ĐT: 028 3823 7295, MS. HƯƠNG 0989874517, MS.NGỌC: 0903604539